حجتالاسلاموالمسلمین مهدی شریعتیتبار، مدیرگروه انقلاب و تمدن اسلامی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در خصوص جایگاه ماه رمضان در میان ماههای قمری، اظهار کرد: ماه مبارک رمضان در میان ماههای سال قمری از جایگاه بسیار والا و بینظیری برخوردار است این ماه تنها ماهی است که نام آن بهصراحت در قرآن کریم آمده و خداوند میفرماید: «شهرُ رمضانَ الَّذی اُنزِلَ فیهِ القرآن؛ ماه رمضان ماهی است که قرآن در آن نازل شده است».
وی افزود: نکته مهم این است که قرآن، ماه رمضان را با وصف ماه نزول قرآن معرفی میکند، نه با وصف ماه وجوب روزه، گرچه روزه در این ماه واجب است، اما تعریف اصلی این ماه، نزول قرآن و گشودهشدن سفره معارف الهی است.
حجتالاسلاموالمسلمین شریعتیتبار با اشاره به تعبیر شهرالله خاطرنشان کرد: در خطبه معروف پیامبر اکرم در استقبال از ماه رمضان آمده است ایهاالناس، اِنَّه قد اَقبلَ اِلَیکم شهرُالله؛ ای مردم، آگاه باشید ماه خدا بهسوی شما روی آورده است. این اضافهشدن ماه به خدا، از نوع اضافه تشریفی است، همانگونه که درباره کعبه میگوییم بیتالله، نه اینکه خدا در مکان بگنجد، بلکه برای بیان شرافت و قداست آن مکان است.
مدیرگروه انقلاب و تمدن اسلامی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ادامه داد: ماه رمضان نیز از همین باب ماه خدا نامیده شده است، یعنی ماهی که بهخاطر شرافت، قداست و فضیلت ویژهاش ممتاز شده و بندگان در آن به خدا نزدیکترند و زمینه بندگی و عبودیت برای آنان بیش از هر زمان دیگری فراهم است.
مراتب سهگانه روزه؛ از عوام تا اولیای الهی
حجتالاسلاموالمسلمین شریعتیتبار با برشمردن بخشی از فضایل این ماه گفت: در روایات آمده است که در ماه رمضان نفسهای شما تسبیح، خواب شما عبادت و اعمال شما پذیرفته است، شب و روزهای آن بهترین شب و روزهای سال و ساعات آن برترین ساعات سال است.
وی در پاسخ به پرسش درباره فلسفه اصلی روزهداری در این ماه تصریح کرد: خودِ قرآن کریم فلسفه روزه را بهروشنی بیان کرده است، آنجا که میفرماید: «یاایها الذین آمنوا کُتب علیکم الصیام کما کُتب علی الذین من قبلکم لعلّکم تتقون؛ یعنیای مؤمنان، روزه بر شما واجب شد تا شاید به تقوا برسید.»
مدیرگروه انقلاب و تمدن اسلامی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی سپس بهمراتب روزه اشاره کرد و گفت: علمای اخلاق و اهل عرفان، با استفاده از روایات، سه درجه برای روزه برشمردهاند مرتبه اول، روزه عموم یا روزه عوام است که همان خودداری از مفطرات از اذان صبح تا مغرب است در این مرتبه، تکلیف الهی انجام شده و ثواب آن محفوظ است.
حجت الاسلام شریعتیتبار افزود: مرتبه دوم، روزه خواص است که علاوه بر امساک از مفطرات، اعضا و جوارح انسان نیز روزهدار میشوند؛ یعنی چشم از گناه، زبان از غیبت و دروغ و تهمت، گوش از شنیدن حرام و دیگر اعضا از معصیت پرهیز میکنند.
وی اضافه کرد: مرتبه سوم، روزه اَخصّ الخواص است در این مرتبه، دل و فکر انسان نیز روزهدار میشود نهتنها گناه نمیکند، بلکه حتی اندیشه گناه را در ذهن خود راه نمیدهد و قلب او از اشتغال به غیر خدا خالی و متوجه خدا میشود این مرحله، مرتبه اولیای ممتاز الهی است.
تقوا، راز اصلی روزهداری قرآنی
این استاد حوزه با اشاره به آثار اخلاقی و اجتماعی روزه، اظهار کرد: اگر انسان در ماه رمضان به فرمان خدا از مال حلال خود امساک میکند، بیتردید بعد از ماه رمضان چشم به مال حرام و حق دیگران نخواهد دوخت و رسیدن به تقوای الهی، راز اصلی روزهداری قرآنی است.
ماه مهمانی خدا، بستر تقویت روحیه بندگی
حجتالاسلام شریعتیتبار در پاسخ به تفاوت عبادت در ماه رمضان و سایر ایام سال گفت: عبادت، عبادت است نماز در همه زمانها عظمت دارد، قرآن در هر زمان تلاوتش ارزشمند است؛ اما خداوند برای برخی زمانها و مکانها شرافت ویژه قرار داده است.
وی درباره نقش ماه رمضان در تقویت روحیه بندگی، تقوا و خودسازی خاطرنشان کرد: روزهداریِ آگاهانه و همراه با مراقبت، اراده انسان را تقویت میکند، صبر او را بالا میبرد و زمینه خودسازی را فراهم میسازد.
شب قدر، هزار برابر عبادت سال
وی درباره نقش ماه رمضان در تقویت روحیه بندگی، تقوا و خودسازی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین فضایل این ماه، قرارگرفتن شب قدر در آن است؛ شبی که قرآن در آن نازل شده و عبادت در آن از عبادت هزار ماه برتر شمرده شده است، انا اَنزلناهُ فی لیلةالقدر، لیلةالقدر خیرٌ من الف شهر.
توبه و دعا، کلید ورود به بهشت رمضان
این کارشناس دینی درباره آداب قلبی و اخلاقیِ پیش از رمضان گفت: همانطور که برای حضور در یک مهمانی بزرگ دنیوی لباس پاک و آراسته بر تن میکنیم، برای حضور در مهمانی خدا باید هم ظاهر و هم باطن خود را پاکیزه کنیم؛ لقمه خود را از حلال نگه داریم و حقالناس بر گردنمان نباشد.
حجتالاسلام شریعتیتبار نقش دعا و توبه در استقبال از ماه رمضان را اساسی دانست و گفت: ماه رمضان، ماه دعا و توبه است، اما برای ورود به آن نیز باید با دعا و استغفار وارد شد.
وی افزود: در حقیقت توبه یک حرکت صرفاً زبانی نیست، بلکه یک انقلاب در درون انسان و بازگشت از گناه بهسوی خدا و به فطرت انسانیِ پاک است.
خودسازی در بهار قرآن و بندگی
حجتالاسلام شریعتیتبار با تأکید بر پیوند قرآن و عترت در ماه رمضان گفت: برای آنکه محصول این ماه، همان تقوای الهی و تحول حقیقی باشد، باید با دو بال قرآن و اهلبیت (ع) پرواز کنیم. به تعبیر امام صادق (ع)، اذا سَلِم شهرُ رمضان سَلِمَت السنة؛ اگر ماه رمضان انسان سالم و درست سپری شود، باقی سال او نیز، سالم خواهد بود.
نظر شما